سد تأخيري عباسي كه 600 سال پيش احداث گرديد، يكي از نمونههاي عالي خلاقيت، دورانديشي و سختكوشي ايراني است. اين سد 25 متري كه در ميان مردم محلي به طاق عباسي معروف است، يك نمونه بينظير توسعه پايدار محسوب ميشود.
ايرانيان در درههاي تنگ، سدها را روي طاقهاي آجري احداث ميكردند كه بدين ترتيب نياز به سيستم انحراف در حين احداث مرتفع ميگردد. اين روش خلاقانه با كاركرد كاهش بيشينه سيلاب در سد عباسي تركيب شده است. سيلابها با دوره بازگشت 10 سال از زير طاق بهصورت آزادانه عبور ميكنند. در سيلابهاي بزرگتر، مقداري از حجم سيلاب در پشت سد ذخيره ميشود، به اين ترتيب طي صدها سال، سد عباسي، شهر طبس را در مقابل سيلابهاي رودخانه نهرين حفاظت نموده است.
با توجه به اينكه به علت موقعيت خروجي سد، رسوب در پشت سد ذخيره نميشود، ميتوان انتظار داشت كه براي هزاران سال، اين سازه بينظير بدون نياز به تعمير و نگهداري و مديريت، كاركرد اصلي خود را بهانجام برساند.
نكته مهم آن است كه اگر امروز براساس آخرين دستاوردهاي مهندسي سد و سيلاب، سدي براي كنترل سيلاب رودخانه نهرين احداث شود، مشخصات آن بسيار به سد عباسي نزديك خواهد بود.
اميد است عظمت و بزرگي اين سد الهامدهنده همه مهندسين ايراني باشد.
دانشجوي کارشناس ارشد
پژوهش علوم اجتماعی
